Programdaki stok ile raftaki stok zamanla birbirinden uzaklaşır: fireler, yanlış okutulan ürünler, kayda geçmeyen iadeler, hatalı girilen alış faturaları. Bu farkı düzeltmenin tek yolu saymaktır. Elle, kâğıt kalemle sayım hem yavaştır hem de yazım hatasına açıktır. Barkodla sayım ise doğru kurulduğunda hızlı, izlenebilir ve tekrarlanabilir bir iştir. Bu rehberde barkodla sayımı baştan sona planlıyoruz.
Sayım türleri
- Tam sayım: depodaki bütün ürünler sayılır. Genellikle yıl sonunda ya da dönem kapanışlarında yapılır.
- Kısmi sayım: yalnız bir kategori, bir reyon ya da bir raf sayılır. Örneğin her hafta bir reyon sayılarak bütün mağaza birkaç haftada bir dolaşılır. Bu yöntem, yılda bir yapılan büyük sayımın yükünü dağıtır.
- Dönemsel ya da hedefli sayım: çok satan, pahalı ya da sık fark veren ürünler daha sık sayılır.
Hazırlık: sayımın yarısı burada biter
- Kapsamı belirleyin. Hangi depo, hangi raflar ve kategoriler sayılacak? Sayım ekibine bunu yazılı verin.
- Bekleyen işleri kapatın. Gelmiş ama girilmemiş alış faturaları, bekleyen transferler ve iadeler sayım başlamadan kayda geçmelidir. Aksi hâlde fark gibi görünürler.
- Barkodsuz ürünleri belirleyin. Barkodu olmayan ya da okunmayan ürünler için raf etiketinden okutma veya kısa ürün koduyla arama yöntemi belirleyin.
- Rafları düzenleyin. Aynı ürünün iki farklı yerde durması sayımda karışıklığın en sık nedenidir.
- Ekipleri ayırın. Her ekibe ayrı bölge verin; aynı rafı iki ekip saymasın, sayılmayan raf kalmasın.
Sayım sırasında satış durmalı mı?
Eskiden sayım için mağaza kapatılırdı. Bugün buna çoğu zaman gerek yoktur. Sayım başladığında programın her ürün için o anki sistem miktarını kaydetmesi (anlık görüntü) ve sayım sürerken yapılan satışları ayrıca izlemesi yeterlidir. Böylece rafı 10:15’te sayılan bir üründen 10:40’ta satış yapılsa bile fark doğru hesaplanır.
Bir ayrıntı önemlidir: rafı sayılmış bir ürün kasadan satılırken, sayılmamış bir raftan aynı ürün sepete girmiş olabilir. Bu yüzden sayılan bölgeyi bitirdikten sonra o bölgeye “sayıldı” işareti koymak ve sayım bitene kadar o rafa ürün eklememek iyi bir alışkanlıktır.
Arka ofiste ise sayım kapsamındaki ürünler için alış, transfer gibi belge girişlerini geçici olarak uyarıya ya da onaya bağlamak, sayımın bozulmasını önler. Kasa satışını engellemek ise genellikle gereksizdir ve müşteri kaybettirir.
Okutma: hız ve doğruluk
- Her ürünü tek tek okutun ya da okut ve miktar girin. Aynı üründen çok sayıda varsa bir kez okutup miktar yazmak hızlıdır; ancak miktar yazım hatası riskini artırır. Küçük adetlerde tek tek okutmak daha güvenlidir.
- Koli barkodlarına dikkat. Kolinin kendi barkodu varsa ve programda “1 koli = 12 adet” tanımlıysa koli okutmak 12 adet sayar. Tanımlı değilse koliyi açıp adet saymak gerekir.
- Tartılı ürünler. Terazi etiketli ürünlerde etiketteki ağırlık okunabilir; açık reyondaki tartılı ürünler ise tartılarak sayılır.
- El terminali, telefon ya da dizüstü. Kablosuz okuyucu ve taşınabilir bir cihaz rafın önünde sayım yapmayı kolaylaştırır. Okutmaların anında merkezi sayım listesine düşmesi, ekiplerin birbirini beklemesini önler.
Kör sayım ve ikinci tur
Sayan kişi ekranda sistemdeki miktarı görürse, farkı görmezden gelme eğilimi doğar. Bu yüzden ekiplere sistem miktarını göstermeyen kör sayım önerilir. Sayım bittiğinde iki ekibin aynı ürün için verdiği miktarlar ya da sayım ile sistem arasındaki fark belirli bir eşiği aşıyorsa, o ürünler için ikinci bir kontrol sayımı yapılır. Böylece büyük farkların gerçekten fark mı yoksa okutma hatası mı olduğu anlaşılır.
Fark listesi ve onay
Sayım bittiğinde program her ürün için sistem miktarını, sayılan miktarı ve farkı listeler. Bu liste onaylanmadan stok değişmemelidir. Onay aşamasında şunlara bakın:
- En yüksek tutarlı farklar (miktar değil, tutar olarak sıralayın).
- Hiç sayılmamış ama sistemde stoku görünen ürünler: gerçekten yok mu, yoksa sayılmayı mı unuttu?
- Birbirine benzeyen ürünlerde birinde fazla, diğerinde eksik görünmesi: büyük olasılıkla yanlış okutma ya da kasada yanlış ürünle satış.
Onaydan sonra program sayım fazlası ve sayım eksiği hareketlerini oluşturur; stok düzelir. Bu hareketlerin ayrı belge olarak saklanması, ileride “stok neden değişti?” sorusunun cevabını verir.
Sayım sonrası: farkın nedenini bulun
Sayım farkı bir sonuçtur; asıl değerli olan nedenidir. Sık fark veren ürünlerde kasada yanlış ürün okutma, terazi PLU eşleşmesi, mal kabulde eksik sayım ya da fire kaydının hiç tutulmaması gibi süreç sorunlarını araştırın. Fireyi düzenli kaydetmek, sayım farklarını küçültmenin en etkili yoludur.
Kısa sorular
Sayım ne sıklıkla yapılmalı?
Tek bir doğru cevap yoktur. Yaygın yaklaşım, yılda en az bir tam sayım ve yıl boyunca dönüşümlü kısmi sayımlardır. Pahalı, küçük ve kolay kaybolan ürünler ile sık fark veren reyonlar daha sık sayılmalıdır. Yasal açıdan dönem sonu envanter yükümlülükleri için mali müşavirinizin görüşünü alın.
Depo ile satış alanı ayrı mı sayılmalı?
Programda depo ve satış alanı ayrı depolar ya da ayrı lokasyonlar olarak tanımlıysa evet. Tek depo olarak tutuluyorsa her iki alanın sayımı aynı sayım belgesinde toplanır; ancak aynı ürünün iki yerde sayıldığını unutmamak için alanlar ayrı ekiplere verilmelidir.
Sayımda bulunamayan ürün hemen sıfırlanmalı mı?
Hayır. Sistemde stoku görünen ama sayımda hiç okutulmamış ürünler için önce kısa bir arama yapın: başka bir rafta, depoda ya da teşhir alanında olabilir. Bu kontrol, sayımda en sık yapılan “yanlışlıkla sıfırlama” hatasını önler.
Sayım fazlası iyi haber mi?
Her zaman değil. Bir üründe fazla çıkması çoğu zaman benzer bir üründe eksik olduğu anlamına gelir: kasada yanlış ürün okutulmuş ya da mal kabulde yanlış karta giriş yapılmıştır. Fazla ve eksikleri birlikte incelemek gerçek nedeni gösterir.
Geliştirme sürümünde Barkodla sayım, sistem ile fark ve fark tutarı, onayla stok bakiyesinin güncellenmesi çalışıyor; sayım Excel’e aktarılıyor ve PDF olarak alınabiliyor. Tüm ekran görüntüleri

ADZ ERP’de nasıl planlanıyor?
ADZ ERP geliştirme aşamasındadır. Stok sayımı için planlanan kapsam:
- Tam, kısmi (kategori ya da raf) ve dönemsel sayım; barkodla ve Excel’den sayım.
- Sayım başlangıcındaki sistem miktarının saklanması ve sayım sırasında yapılan satışların hesaba katılması.
- Fark listesi, onay ve sayım fazlası/eksiği hareketleri.
- Sayım kilidi: kapsamdaki ürünler için arka ofis belgelerinde uyarı ya da engel; kasa satışı engellenmez.
- Sonraki aşamada: günlere yayılan, çok ekipli ve kör sayım; fark eşiğini aşan ürünler için kontrol sayımı.
Market tarafının tamamı için market programı sayfasına bakın.
ADZ ERP hakkında. ADZ ERP geliştirme aşamasındadır; henüz satışta değil. “ADZ ERP’de nasıl planlanıyor?” bölümündeki maddeler ürünün planlanan kapsamını anlatır; “Geliştirme sürümünde” kutusu bugün çalışan kısmı gösterir. Sıralama ve ayrıntılar geliştirme sürecinde değişebilir.