İçeriğe geç
ADZ ERP geliştirme aşamasındadır. Ön kayıt ve demo talepleri açık. Ön kayıt bırakın
bir ADZ Teknoloji
ürünüdür
Rehber

e-Fatura ile e-Arşiv Fatura arasındaki fark (genel bilgi)

Hangi alıcıya e-Fatura, hangisine e-Arşiv düzenlenir; mükellef sorgusu, belge iletimi ve günlük işte dikkat edilecekler.

Yazar: ADZ Teknoloji · · Yaklaşık 4 dakikalık okuma

Genel bilgilendirme. Bu yazı kavramları anlatmak içindir; vergi danışmanlığı değildir. e-Belge uygulamalarına geçiş zorunlulukları, tutar sınırları ve süreler mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişir. İşletmenize uygulanan güncel kurallar için Gelir İdaresi Başkanlığı ile e-Belge sitesini inceleyin ve mali müşavirinize danışın.

“Müşteriye e-Fatura mı keseceğim, e-Arşiv mi?” sorusu, elektronik belgeye geçen hemen her işletmenin ilk sorularından biridir. İki belge de elektronik ortamda düzenlenen faturadır ve kâğıt faturanın yerini alır. Aralarındaki temel fark, alıcının kim olduğu ve belgenin alıcıya nasıl ulaştığıdır. Bu rehberde farkı sade bir dille açıklıyor, günlük işte dikkat edilecek noktaları sıralıyoruz.

e-Fatura: iki kayıtlı kullanıcı arasında

e-Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın e-Fatura uygulamasına kayıtlı kullanıcılar arasında düzenlenir. Hem satıcının hem alıcının sisteme kayıtlı olması gerekir. Fatura, satıcının sisteminden alıcının sistemine elektronik olarak iletilir; alıcı faturayı kendi programına ya da portalına gelen belge olarak alır.

Alıcı belgeyi elektronik ortamda aldığı için kâğıda basıp teslim etmek gerekmez. e-Fatura uygulamasında belge türüne (senaryoya) göre alıcının faturayı kabul ya da reddetme imkânı olabilir; bu ayrıntılar senaryoya ve güncel düzenlemeye bağlıdır.

e-Arşiv Fatura: kayıtlı olmayan alıcıya

e-Arşiv Fatura, e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenir. Bu alıcılar e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan vergi mükellefleri ya da vergi mükellefi olmayan nihai tüketiciler olabilir. Belgeyi düzenleyen işletmenin e-Arşiv uygulamasını kullanıyor olması gerekir.

Alıcı e-Fatura sisteminde olmadığı için belge ona sistem üzerinden “gelen fatura” olarak düşmez. Alıcıya ulaştırılması mevzuattaki kurallara göre elektronik yollarla (ör. e-posta) ya da kâğıt çıktı olarak yapılır. Hangi durumda hangi teslim yönteminin uygulanacağı düzenlemelerle belirlenir.

Özetle fark

e-Fatura ve e-Arşiv Fatura karşılaştırması
e-Faturae-Arşiv Fatura
Alıcıe-Fatura uygulamasına kayıtlı kullanıcıe-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan mükellef ya da nihai tüketici
İletimSistemler arasında elektronikMevzuata göre elektronik ya da kâğıt çıktı
BelirleyenBelge türünü alıcının e-Fatura uygulamasına kayıtlı olup olmaması belirler; satıcı keyfî seçemez.

Alıcının durumu nasıl öğrenilir?

Doğru belge türünü seçmek için faturayı kesmeden önce alıcının vergi kimlik numarası (ya da T.C. kimlik numarası) ile e-Fatura kayıtlı kullanıcı listesinde olup olmadığına bakılır. Buna genellikle mükellef sorgusu denir. Liste zamanla değişir: dün kayıtlı olmayan bir müşteriniz bugün e-Fatura uygulamasına geçmiş olabilir. Bu yüzden sorgunun her faturada ya da düzenli aralıklarla güncellenen bir listeden yapılması gerekir.

Kayıtlı bir alıcı birden fazla “posta kutusu” (etiket) kullanıyor olabilir. Faturanın doğru etikete gönderilmesi, alıcının belgeyi doğru birimde almasını sağlar.

Belgeyi kim, nasıl gönderir?

İşletmeler e-Fatura ve e-Arşiv belgelerini genellikle iki yoldan düzenler: Gelir İdaresi’nin sunduğu portal üzerinden ya da yetkilendirilmiş bir özel entegratör aracılığıyla. Çok sayıda belge düzenleyen ve satış programıyla otomatik çalışmak isteyen işletmeler çoğunlukla entegratör yolunu tercih eder: program faturayı oluşturur, entegratöre iletir, entegratör de belgeyi ilgili yere ulaştırır ve durumunu geri bildirir.

Günlük işte dikkat edilecekler

  • Cari kartları temiz tutun. Vergi numarası, vergi dairesi, unvan ve adres eksik ya da hatalıysa belge reddedilebilir veya yanlış kişiye düzenlenebilir.
  • Belge türünü elle değiştirmeyin. Alıcının durumuna göre belirlenen türü “kolay olsun” diye değiştirmek sorun yaratır.
  • Seri ve numaraları planlayın. Birden fazla kasa ya da şubeden belge düzenleniyorsa her birinin numaralarının çakışmaması gerekir.
  • Gönderilemeyen belgeleri izleyin. İnternet kesintisi ya da entegratör hatası nedeniyle bekleyen belgeler bir listede görünmeli ve takip edilmelidir.
  • İptal ve iade süreçlerini öğrenin. Elektronik belgenin iptali ve iadesi kâğıt faturadan farklı kurallara tabidir; bu kuralları mali müşavirinizle birlikte netleştirin.

Kasada e-Arşiv

Perakende satışta müşteri fatura istediğinde, kasiyer müşterinin bilgilerini alarak e-Arşiv Fatura düzenleyebilir; müşteri e-Fatura kayıtlı kullanıcısıysa belge türü e-Fatura olur. Yazar kasa kullanan işletmelerde fiş ve fatura ilişkisinin nasıl kurulacağı ayrıca mevzuata bağlıdır. Kasiyerin bu ayrımı düşünmek zorunda kalmaması, programın alıcıyı sorgulayıp türü kendisinin belirlemesiyle mümkündür.

Kısa sorular

Kâğıt fatura ile e-Arşiv Fatura aynı şey mi?

Hayır. e-Arşiv Fatura elektronik ortamda oluşturulur, imzalanır ve saklanır; alıcıya kâğıt çıktısı verilse bile asıl belge elektronik olandır. Kâğıt fatura ise matbu ya da basılı olarak düzenlenen belgedir. Hangi işletmenin hangi belgeyi kullanacağı, ilgili düzenlemelere göre belirlenir.

Müşterim e-Fatura kullanıcısı olduysa eski faturaları ne olacak?

Daha önce düzenlenmiş belgeler düzenlendikleri türde kalır. Değişiklik, müşterinin kayıtlı kullanıcı olduğu tarihten sonra düzenlenecek belgeleri etkiler. Bu yüzden alıcının durumunun her yeni belgede yeniden kontrol edilmesi gerekir.

Gelen e-Faturalar nasıl işlenir?

Tedarikçiden gelen e-Fatura, işletmenin e-Fatura kutusuna düşer. Bu faturanın alış kaydı olarak programa aktarılması ve ürünlerinin stok kartlarıyla eşleştirilmesi, elle giriş yükünü azaltır. Eşleştirmenin ilk seferde doğru kurulması, sonraki faturaların kendiliğinden doğru kartlara işlenmesini sağlar.

e-Belgeleri ne kadar süre saklamam gerekir?

Saklama yükümlülükleri ve süreleri mevzuatla belirlenir. Entegratör kullanılıyorsa saklama hizmetinin kapsamını sözleşmede kontrol edin; güncel süreler için resmî kaynaklara ve mali müşavirinize başvurun.

Entegratör değiştirirsem ne olur?

Entegratör değiştirmek mümkündür, ancak planlı yapılmalıdır. Eski entegratördeki belgelerin arşivine erişimin nasıl sürdürüleceği, yeni seri ve numaraların hangi tarihte başlayacağı ve geçiş gününde bekleyen belge kalmaması önceden netleştirilmelidir. Programın birden fazla entegratörle çalışabilmesi bu geçişi kolaylaştırır.

ADZ ERP’de nasıl planlanıyor?

ADZ ERP geliştirme aşamasındadır. e-Belge tarafında planlanan kapsam:

  • Özel entegratör üzerinden e-Arşiv ve e-Fatura (giden) düzenleme; satıştan, faturadan ve toplu.
  • Vergi ya da T.C. kimlik numarasıyla mükellef sorgusu; alıcı kayıtlıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv türünün kendiliğinden seçilmesi.
  • İnternet yokken belgelerin sırada bekleyip bağlantı gelince gönderilmesi; bekleyen belgelerin izlenmesi.
  • Sonraki aşamada: gelen e-Fatura, e-İrsaliye ve diğer e-belge türleri.

Ayrıntılar ön muhasebe programı ve e-Belge ve Entegrasyonlar sayfalarında.

ADZ ERP hakkında. ADZ ERP geliştirme aşamasındadır; henüz satışta değil. “ADZ ERP’de nasıl planlanıyor?” bölümündeki maddeler ürünün planlanan kapsamını anlatır; “Geliştirme sürümünde” kutusu bugün çalışan kısmı gösterir. Sıralama ve ayrıntılar geliştirme sürecinde değişebilir.

ADZ ERP’yi işletmeniz için görün

ADZ ERP geliştiriliyor. Formu doldurun; ilk demolar başladığında sizi arayalım ve işletmenize uygun modülleri birlikte belirleyelim. İlgili modüller formda işaretli gelir.