Bir restoranın en yoğun saatinde işler genellikle üç yerde aksar: garsonun siparişi alıp mutfağa iletmesi, mutfağın hangi siparişin önce çıkacağını bilmesi ve hesabın kapanması. Adisyon, bu üç noktayı birbirine bağlayan kayıttır. İyi kurulmuş bir adisyon düzeni servisi hızlandırır, kaybolan siparişi ve tartışmalı hesabı azaltır. Bu rehberde masa planından hesap kapanışına kadar her adımı ele alıyoruz.
Masa planı: salonun haritası
Ekrandaki masa planı salonun gerçek yerleşimine benzemelidir. Bahçe, salon, teras gibi bölümleri ayrı sekmelerde göstermek, kalabalık bir işletmede garsonun aradığı masayı saniyeler içinde bulmasını sağlar.
Masaların durumu renkle anlaşılmalıdır: boş, dolu, hesap istendi, rezerve, uzun süredir sipariş verilmemiş. Bu renkler sayesinde salon sorumlusu bir bakışta hangi masaya ilgi gösterilmesi gerektiğini görür. Hesap isteyen bir masanın on dakika beklemesi, yemeğin lezzetinden daha çok akılda kalabilir.
Sipariş girişi: az dokunuş, eksiksiz bilgi
Garsonun sipariş girerken ekrana bakarak geçirdiği her saniye, masaya ayırmadığı bir saniyedir. Bu yüzden sipariş ekranı sade olmalıdır: en çok satılan ürünler önde, menü grupları anlaşılır, opsiyonlar (pişme derecesi, ekstra, çıkarılacak malzeme) tek dokunuşla seçilebilir.
- Opsiyonları ürün tanımına koyun. “Az pişmiş”, “soğansız”, “acılı” gibi notlar her seferinde elle yazılırsa mutfakta okunmayabilir. Hazır opsiyon olarak tanımlamak hem hızlıdır hem de mutfak fişinde standart görünür.
- Porsiyonları ayrı tanımlayın. Yarım, tam, büyük porsiyon farklı fiyat ve farklı stok düşümü demektir.
- Tükenen ürünü hemen işaretleyin. Mutfakta biten bir ürünün sipariş ekranında “tükendi” görünmesi, garsonun müşteriye sonradan özür dilemesini önler.
Mutfağa iletim: doğru istasyon, doğru sıra
Sipariş kaydedildiğinde her ürün kendi hazırlandığı yere gitmelidir: ızgara ürünleri ızgaraya, tatlılar tatlı bölümüne, içecekler bara. Bunun için her ürüne bir hazırlık istasyonu tanımlanır ve o istasyona bir yazıcı ya da mutfak ekranı bağlanır.
Çok aşamalı servislerde marş (servis sırası) önemlidir: başlangıçlar hemen, ana yemekler garson “marş” verdiğinde hazırlanmaya başlar. Böylece ana yemek, masa başlangıcı bitirmeden soğumaz. Mutfak ekranında siparişlerin bekleme süresine göre renk değiştirmesi, geciken siparişi herkesin görmesini sağlar.
İptaller de mutfağa gitmelidir. Hazırlanmaya başlamış bir ürün iptal edildiğinde mutfağın bunu kâğıt ya da ekran üzerinden görmesi, boşa giden malzemeyi azaltır.
Masa işlemleri
- Masa taşıma: müşteri bahçeden içeri geçtiğinde adisyon tüm geçmişiyle yeni masaya taşınır.
- Masa birleştirme: kalabalık bir grup için iki masa tek hesapta toplanır.
- Masa ayırma ve ürün aktarma: aynı masadaki iki grup ayrı hesap isterse ürünler diğer masaya ya da yeni bir adisyona aktarılır.
Bu işlemlerin hepsi kayıt altında olmalıdır: hangi ürün ne zaman, kim tarafından, hangi masadan hangisine aktarıldı. Gün sonunda “bu ürün nereye gitti?” sorusunun cevabı bu kayıtlardadır.
İkram ve iptal: en hassas iki işlem
İkram ve iptal, restoranlarda kayıp ve suiistimalin en sık görüldüğü alanlardır. Her ikram ve iptal için bir gerekçe seçilmesi, belirli bir tutarın üstünde yönetici onayı istenmesi ve bunların ayrı bir raporda izlenmesi önerilir. Bu, çalışanlara güvensizlik değil, herkesi koruyan şeffaf bir düzendir.
Hesap: ara hesap, bölme ve ödeme
Müşteri hesabı görmek istediğinde önce ara hesap verilir; bu, hesabın kapandığı anlamına gelmez ve masaya sipariş eklenmeye devam edilebilir. Ödeme aşamasında en sık istekler şunlardır:
- Kişiye göre bölme: herkes kendi yediğini öder; ürünler kişilere ayrılır.
- Eşit bölme: toplam, kişi sayısına eşit paylaştırılır.
- Tutara göre ve kısmi ödeme: biri belirli bir tutarı öder, kalan açık kalır.
- Karışık ödeme: bir kısmı nakit, bir kısmı kart, bir kısmı yemek kartı.
Hesap kapanırken yazar kasa ve e-belge yükümlülüklerine uygun belge düzenlenmesi gerekir. Hangi durumda hangi belgenin düzenleneceği konusunda mali müşavirinizle çalışın.
Mobil garson: tablet ve telefon
Garsonun siparişi masada telefon ya da tabletten girmesi, mutfağa gidip gelme süresini kısaltır ve yazım hatasını azaltır. Burada dikkat edilecek nokta kablosuz ağın salonun her köşesini kapsamasıdır. Bahçe ve teras gibi uzak alanlar için ek erişim noktası gerekebilir. Bağlantı kısa süre koptuğunda girilen siparişin kaybolmaması da önemlidir.
Reçete ve maliyet
Her ürünün reçetesi tanımlanırsa satılan porsiyon kadar malzeme stoktan kendiliğinden düşer. Böylece hem gerçek yemek maliyetini hem de olması gereken malzeme tüketimini görürsünüz. Olması gereken ile sayımda çıkan tüketim arasındaki fark; fire, porsiyon tutarsızlığı ya da kayıt dışı kullanım hakkında ipucu verir.
Kısa sorular
Mutfak yazıcısı mı, mutfak ekranı mı?
Yazıcı ucuz ve alışılmıştır, ancak kâğıt kaybolabilir, ıslanabilir ve hangi siparişin ne kadar beklediğini göstermez. Ekran ise süreyi ve servis sırasını görünür kılar, iptalleri anında gösterir. Birçok işletme ikisini birlikte kullanır: sıcak mutfakta ekran, bar ve tatlı bölümünde yazıcı gibi.
Paket servis ve masa servisi aynı programda yönetilebilir mi?
Yönetilmelidir. Paket siparişleri de mutfakta aynı sıraya girer; ayrı bir sistemde tutulursa mutfak hangi siparişin önce çıkacağını bilemez. Paket serviste müşteri adresi, arayan numara ve kurye bilgisi ek olarak tutulur.
Garsonların hepsi aynı yetkiye mi sahip olmalı?
Hayır. Sipariş girme her garsonun işidir; ancak iptal, ikram, indirim ve hesap kapatma yetkileri kıdeme ya da role göre sınırlanabilir. Her garsonun kendi şifresiyle girmesi, bu yetkilerin ve kayıtların anlamlı olmasını sağlar.
Self servis ve tezgâh satışında adisyon gerekir mi?
Masa olmayan işletmelerde sipariş doğrudan kasada alınır, müşteriye sıra numarası verilir ve sipariş hazır olduğunda numara çağrılır. Kafe ve pastanelerde tezgâh satışı ile masa servisinin aynı gün içinde birlikte çalışması yaygındır; programın ikisini birlikte desteklemesi gerekir.
Geliştirme sürümünde Restoran ekranlarının ilk dilimi yeni eklendi ve bağımsız testi sürüyor: salon ve masa planı, garson PIN’i, adisyon (adet, not, marş), istasyona göre mutfak fişleri, onaylı iptal ve ikram, ara hesap, masa taşıma ve birleştirme, hesap bölme ve ödeme. Mutfak ekranı, paket servis ve mobil garson uygulaması planlanan kapsamda. Tüm ekran görüntüleri

ADZ ERP’de nasıl planlanıyor?
ADZ ERP geliştirme aşamasındadır; restoran modülü ikinci aşamada planlanmıştır. Planlanan kapsam:
- Bölümlere ayrılmış masa planı ve masa durumları; masa taşıma, birleştirme, ayırma ve ürün aktarma.
- Porsiyon, opsiyon, not, ikram ve iptal; tükendi listesi.
- Ürünleri istasyonlara yönlendirme, mutfak yazıcısı, ADZ Mutfak ekranı ve servis sırası (marş).
- Ara hesap; kişiye, ürüne, eşit paya ya da tutara göre hesap bölme; kısmi ödeme ve bahşiş.
- Android ve iOS için ADZ Garson uygulaması; reçeteyle stok düşümü ve yemek maliyeti.
Ayrıntılar restoran adisyon programı sayfasında.
ADZ ERP hakkında. ADZ ERP geliştirme aşamasındadır; henüz satışta değil. “ADZ ERP’de nasıl planlanıyor?” bölümündeki maddeler ürünün planlanan kapsamını anlatır; “Geliştirme sürümünde” kutusu bugün çalışan kısmı gösterir. Sıralama ve ayrıntılar geliştirme sürecinde değişebilir.